noor

مطالب علمی مفید و آموزشی جهت دانش آموزان عزیز ومشتاقان علم
 
فعل
ساعت ۱٢:٠۱ ‎ق.ظ روز یکشنبه ۱٥ اردیبهشت ۱۳٩٢ : توسط : ariashokooh


فعل مهم ترین بخش گزاره است که با شناسه همراه است و همه ی افعال این پنج ویژگی را با خود دارند:

توضیحات کامل در ادامه مطلب


1- شخص 2- زمان 3- گذر 4- وجه 5- معلوم و مجهول

اکنون همه ی این ویژگی ها را با یکدیگر مورد بررسی قرار می دهیم.

شخص: فعل شش شخص دارد:

اول شخص مفرد: خوردم

اول شخص جمع : خوردیم

دوم شخص مفرد: خوردی

دوم شخص جمع: خوردید

سوم شخص مفرد: خورد

سوم شخص جمع: خوردند

هیچ فعلی نیست که از این شش حالت خارج باشد؛ به جملات زیر دقت کنید :

- پدرها و مادرها فرزندان خود را بسیار دوست می دارند ( پدر ها و مادرها: سوم شخص جمع )

- چرا با وجود توانمندی های بسیاری که داری نا امید هستی؟ ( نهاد : دوم شخص مفرد است که در این جمله نهاد جدا حذف شده است ).

- نامه رسان برای پدرم نامه آورد ( نامه رسان : سوم شخص مفرد است که شناسه ندارد )

- ما جمعه ها به دیدار پدربزرگ ها و مادربزرگ ها می رویم ( ما : اول شخص جمع )

- آیا خواستار برگزاری مسابقات هستید ؟ ( نهاد : دوم شخص جمع است که نهاد جدا در این جمله محذوف است )

- من از طریق مطالعه ی کتاب بر دانش خود می افزایم ( من : اول شخص مفرد )

ویژگی دوم زمان فعل است که هر فعلی سه زمان اصلی دارد

: 1- ماضی

2- مضارع

3- آینده

بخش اول ( زمان ماضی ) پنج نوع را در خود جای می دهد :


الف) ماضی ساده = بن ماضی + شناسه ی ماضی : گفتم، گفتی، گفت، گفتیم، گفتید، گفتند

ب) ماضی استمراری= می + ماضی ساده : می گفتم، می گفتی، می گفت، می گفتیم، می گفتید، می گفتند

ج) ماضی بعید= صفت مفعولی + فعل بود: گفته بودم، گفته بودی، گفته بود، گفته بودیم، گفته بودید، گفته بودند

د) ماضی التزامی= صفت مفعولی + فعل باشد: گفته باشم، گفته باشی، گفته باشد، گفته باشیم، گفته باشید، گفته باشند

ه ) ماضی نقلی = صفت مفعولی + ( ام، ای، است، ایم، اید، اند) : گفته ام، گفته ای، گفته است، گفته ایم، گفته اید، گفته اند

تمرین : اکنون به جملات زیر دقت کنید:

- زمانی که به مدرسه می رفتم تکالیفم را به خوبی انجام می دادم. ( افعال این جمله ماضی استمراری هستند )

- پیش از آنکه در آزمون شرکت کرده باشم خود را برنده یافتم. ( کرده باشم: ماضی التزامی / یافتم : ماضی ساده ) - سارا تصور کرده بود دوستانش او را فراموش کرده اند. ( کرده بود : ماضی بعید/ فراموش کرده اند: ماضی نقلی )

- دیدارمان به تاخیر افتاده است بنابراین از دلتنگی و دوری خسته شده ام. ( افتاده است : ماضی نقلی/ خسته شده ام : ماضی نقلی )

- آفتاب از پشت کوه های سر به فلک کشیده برآمد و شب تاریک را به صبح درخشان مبدل کرد. ( بر آمد : ماضی ساده / مبدل کرد : ماضی ساده )

- قمر خانم نجمه را فرستاده بود از مغازه خرید کند اما فراموش کرده بود که مغازه بسته است. ( فرستاده بود: ماضی بعید / فراموش کرده بود : ماضی بعید / بسته است : ماضی نقلی )

- او با تلاش فراوان فرزندش را راهنمایی می کرد و برایش دلسوزی می کرد اما فرزند به جای آنکه از راهنمایی ها کمک گرفته باشد آنها را بی اهمیت تلقی می کرد. ( راهنمایی می کرد: ماضی استمراری/ دلسوزی می کرد : ماضی استمراری/ کمک گرفته باشد : ماضی التزامی / تلقی می کرد: ماضی استمراری )

اکنون می خواهیم بدانیم کاربرد هریک از این افعال چگونه است :

فعل ماضی ساده : برای بیان کاری است که به طور کامل در گذشته انجام گرفته است مانند : دانش آموزان به طور منظم صف کشیدند و وارد کلاس شدند.

فعل ماضی استمراری : دو کاربرد دارد :

الف ) برای بیان کاری که در گذشته به طور پیوسته ادامه داشته است مانند : ( در دورانی که به مدرسه می رفتیم برای شاگرد ممتاز شدن تلاش می کردیم.)

ب ) برای بیان کاری که در گذشته بارها تکرار شده است مانند : (هر بار که به پارک می رفتیم پدر با ما توپ بازی می کرد.)

فعل ماضی بعید : برای بیان کاری که در گذشته پیش از کار دیگر اتفاق افتاده است مانند : ( وقتی به مدرسه رسیدم زنگ مدرسه خورده بود )

ماضی التزامی : برای بیان کاری در گذشته که همراه احتمال و آرزو و الزام است مانند : - شاید دوستم امروز از دستم ناراحت شده باشد. - باید او از رفتار زشتش پشیمان شده باشد. - کاش آرزوی او برآورده شده باشد.

ماضی نقلی : دو کاربرد دارد :

الف ) برای بیان کاری که در گذشته انجام گرفته و اینک اثر ونتیجه ی آن مورد نظر است مانند: باغبان در طول این مدت در باغچه گل های زیادی را پرورش داده است .

ب ) برای بیان کاری که گوینده شاهد آن نبوده است و حالت نقل قول دارد : در رودبار زلزله آمده و تعداد زیادی را کشته است .

ماضی مستمر : ( این نوع ماضی در بین آن دسته های پنج گانه نبود اما در این جا کاربردش را مطرح می کنیم ) برای بیان کاری که در گذشته همزمان با کاری دیگر صورت گرفته است مانند: داشتیم می رفتیم که پدر آمد.

تست : کدام گزینه صحیح است ؟

الف ) ما به از خانه خارج شده بودیم که مهمان آمد ---> خارج شده بودیم : ماضی استمراری

ب ) شاید علی در مسابقه برنده شده باشد ---> برنده شده باشد : ماضی نقلی

ج ) او پیوسته دعا می خواند---> دعا می خواند : ماضی التزامی

د ) پدر برای کودکش اسباب بازی خرید ---> خرید : ماضی ساده


برچسب‌ها: آموزش دروس پنجم